Narzędzia instalacyjne do opasek zaciskowych z tworzyw sztucznych

   Na obrazku do artykułu widzisz opaskę zaciskaną za pomocą narzędzia. Z pewnością miałeś styczność z opaską zaciskową najczęściej jednoczęściowa konstrukcja, potocznie zwana trytytką (ang. zip-zap), nazywaną w przeróżny sposób, ale każdy doskonale wie czym jest. Wykonane są z różnych tworzyw sztucznych najczęściej nylonu 6.6 tak też jest w firmie Panduit. Opaski występują w różnych przekrojach, są: bardzo małe (ang. Subminiature), małe (ang. Miniature), średnie (ang. Intermediate), standardowe (ang. Standard), bardzo standardowe (ang. Heavy Standard), lekki-ciężki (ang. Light-Heavy) [oksymoron, nie wiem jak to przetłumaczyć], duże (ang. Heavy), bardzo duże (ang. Extra-Heavy)).
opaski

   W zakładach produkcyjnych, które zużywają średnio 50 tys. opasek rocznie takie firmy potrzebują narzędzi, które przyśpieszą pracę i zmniejszą ewentualne nieprzewidziane przestoje. Nie jest tajemnicą, że narzędzia są szybsze od człowieka, ponieważ za jednym razem robią dwie czynności (zaciskają i odcinają niepotrzebną część po zaciśnięciu opaski), dlatego roboty zastępują ludzi. Żeby tego uniknąć człowiek używa narzędzi. Mimo wszystko jeszcze człowiek jest potrzebny, w związku z tym narzędzia też.

 

Co się liczy? Szacunek ludzi ulicy

   Głównym czynnikiem decydującym o zakupie tego typu przyrządów jest cena, która z czegoś wynika. Na świecie narzędzia firmy Panduit są powszechnie znane oraz nie są tanie z faktu trwałości wykonania, ale też nie są nieosiągalne – klienci, którzy dotychczas przekonali się i chwalą sobie sprawdzony towar, nie widzą sensu używać konkurencyjnych towarów. Wniosek nasuwa się sam. Jak ma być coś dobrze zrobione, to każdy chce używać właściwych instrumentów nie zależnie od tego ile miałyby kosztować. Ważne aby robiły swoją robotę.

 

   Popatrz, poniżej przedstawione są mechanizmy: zacisku opaski (element 26 na poniższym zdjęciu) i odcięcia zapasu opaski (element 14). W 1997 roku przez Pana Anurag B. Joshi z firmy Panduit Corp. (linkedin) zostały opatentowane. Opaska podawana i przytrzymywana była za pomocą mechanicznych podajników (element 26). Nożyk nadal jest elementem eksploatacyjnym, który można wymieniać we własnym zakresie – zestaw naprawczy do urządzeń GTS i PTS (KGTSBLD).
patent mechanizm opaski plastikowe nożyk odcina
   W kolejnym patencie proces zaciskania opaski  pod względem innowacyjnym był dość prosty. Wciśnięcie rączki (174) powoduje odsuwanie ramienia (123) używana przy tym siła zacisku kontrolowana za pomocą pokrętła (310). Kolejno na ramieniu (123) znajdował się uchwyt podtrzymujący opaskę (150), który zazębia się na opasce. Maksymalne wciśnięcie rączki (174) powodowało uruchomienie nożyka (360), który odcinał zapas opaski. Proste jak się wie, prawda? Znając konstrukcję i sposób działania, można w łatwy sposób określić własne potrzeby. Poniżej wspomniany udoskonalony konstrukcyjny patent z roku 1999 autora Pana Larrego Hillegondsa (LinkedIn).
patent mechanizm opaski plastikowe nożyk odcina1

   Kolejnym jakże ważnym parametrem przyrządu jest waga urządzenia, która w zależności od modelu wynosi od 294 gram do tylko 454 gram. Jest to ważne z punktu widzenia osoby obsługującej narzędzie. Elementy wewnątrz przyrządów są stalowe, przez co nie zużywają się tak bardzo jak elementy z tworzyw sztucznych w tanich chińskich zamiennikach. Z kolei osłona narzędzia wykonana jest z lekkiej utwardzanej żywicy. Ciekawostka! Współczesne telefony ważą średnio tylko od 150g do 200g i już coraz rzadziej 300g. Waga przyrządu zbliżona do wagi telefonu, nie wpływa na mentalność operatora przez co zmęczenie ręki jest o 40% mniejsze w porównaniu z konkurencją, czyli zwiększa komfort i efektywność pracy. W zakładach produkcyjnych, na taśmach wiązek kablowych czy samochodowych liniach produkcyjnych wszędzie tam gdzie pracują ludzie i zużywa się duże ilości opasek. Stosuje się właśnie takie narzędzia, które podnoszą komfort operatora. Takie działanie skutkuje znacznie szybszą pracą na liniach produkcyjnych, nie bez powodu indeks GTS-E i jemu podobne sprzedają się najlepiej na rynku.

 

top
 W celu zgłębienia wiedzy na temat linii produkcyjnych wiązek kablowych, tego jak powinny wyglądać i co jest na nich wykorzystywane. Warto zapoznać się z wcześniejszym moim artykułem, z którego dowiesz się więcej o systemie uchwytów Quick-Build firmy Panduit, który usprawnia czynności związane z tworzeniem wiązek kablowych na liniach produkcyjnych (Quick-Build™ i życie staje się prostsze).

Narzędzia ręczne kauczukowe
Jak już wspominałem wyżej najczęściej kupowanym narzędziem firmy Panduit jest model GTS-E z faktu obsługiwanych rozmiarów oraz wagi.
  • GTS-E – narzędzie posiada innowacyjny kształt z kauczukową obudową, odporną na uderzenia. Wąski przód narzędzia pozwala dotrzeć w trudno dostępne miejsca. Uchwyt przytrzymujący opaskę. Antypoślizgową, miekką kauczukową rączkę, dostosowaną do rozmiaru dłoni (są modele przystosowane do mniejszych dłoni STS2 i mniejszych instalacji). Stosowane do opasek plastikowych o rozmiarach: Subminiature, Miniature, Intermediate, Standard. Waga 294.5g. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
gts-e
 Główne różnice w porównaniu z wcześniejszym modelem nadal dostępnym w sprzedaży jest antypoślizgowa rączka wykonana z kauczuku (wcześniej była plastikowa, przez co często się ścierała i później wyślizgiwała z rąk). Dodatkowo zmianie uległ design to powoduje, że narzędzie jest bardziej dopasowane do dłoni operatora. Na poniższym zdjęciu możesz sam ocenić dwie wersje tego samego narzędzia: starsza wersja GTS oraz najnowsza GTS-E. Które jest lepsze? decyzję pozostawiam zaopatrzeniowcom.
gts vs gts-e
 Ustawienie żądanych parametrów jest i było równie proste jak sam fakt docisku opaski. Na narzędziach przyklejona jest czytelna etykieta z parametrami dotyczącymi: szerokości opaski oraz siły zacisku. Wymagane wartości ustawia się za pomocą pokrętła usytuowanego z tyłu przyrządu. W starych modelach wystarczyło przekręcić pokrętło, z kolei w nowych modelach pokrętło trzeba odciągnąć, ustawić wymagany parametr i puścić. Ten manewr rozwiązany jest lepiej w nowym modelu gdyż trzeba odciągnąć pokrętło – samo się nie zrobi. Dlatego lepiej, bo samoczynnie się nie zmieni.
etykieta
parametry tools
  • element blokujący pokrętła regulującego siłę nacisku – KGTS-ETL. Manual. Tak naprawdę jest to blokada blokady. Wspomaga blokadę podstawową w pokrętle gdyż jest tylko na zatrzask, a nie tak jak w starym modelu było przykręcane na śrubkę.
blokada
Firma Panduit 9 maja 2018r. na targach Electrical Wire Processing Technology Expo 2018 – Both 1825 (link) zaprezentowała nową blokadę przykręcaną na śrubkę do narzędzi instalacyjnych do opasek kablowych GTS-E i GTH-E. Symbol KGTS-ETLS.
nowa blokada na narzędzia ręczne
  • zestaw naprawczy nożyka – KGTSBLD. Manual. Nożyk jest elementem, który się zużywa i jak każdy nóż powinien być zmieniany co jakiś czas, aby proces odcinania odbywał się prawidłowo.
zestaw naprawczy
 Po za powyższym modelem jest również wersja czerwona, która różni się wagą, obsługiwanymi przekrojami, krótszą i grubszą szyjką. Narzędzie służy do bardziej zaawansowanych prac np. kolorowe opaski z grupy IT9115-CUV zaopatrujące place zabaw dla dzieci (wysokie słupy i mocowane na opaski kolorowe siatki, pokrowce, etc.)
  • GTH-E – przystosowane do opasek o rozmiarach: Standard, Heavy-Standard, Light-Heavy i Heavy. Waga 337.1g. Dokumentacja techniczna.
gth-e
Po za wyżej wspomnianymi narzędziami są też inne modele, które mają podobny sens działania. Różnią się jednak tym, że są:
  • ręczne plastikowe do małych instalacji (STS2, STH2);

STS2

Firma Panduit 9 maja 2018r. na targach Electrical Wire Processing Technology Expo 2018 – Both 1825 (link) zaprezentowała nową wersję narzędzia instalacyjnego GS2B-E do opasek kablowych.

GS2B-E

pts

  • system PAT 4.0 – narzędzie ręczne automatyczne służące do zaciskania opasek. W skład zestawu wchodzą:
    • opaski podawane ze szpuli PLT1M-XMR. Wymiar: długość 102.0mm (4.0”) / szerokość 2.5mm (0.1”). Przekrój: Miniature. Tworzywo: Nylon 6.6. Kolor: Natural. Standardowa ilość w opakowaniu 10000szt. (2 szpule po 5000szt.) Dokumentacja techniczna.
    • głowica zaciskowa PAT1M4.0. Maksymalna średnica wiązki: 21.0mm (0.82”). Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
    • podajnik PDM4.0. Stacjonarny podajnik z dotykowym wyświetlaczem LCD, posiada wbudowane menu pomocy w przypadku wystąpienia błędu sygnalizuje alarm dźwiękowy. System działa z minimalnym ciśnieniem 65 psig niesmarowanego, filtrowanego powietrza. Automatycznie dostosowuje się się do zasilania 100-240 VAC/50 lub 60 Hz. Standardowa ilość  w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
    • przewód przesyłowy PHM1, PHM2, PHM3 i PHM4. Przenosi opaskę kablową oraz sygnał z podajnika do głowicy zaciskowej. Długość: 1.0m (3.3′), 2.0m (6.5’), 3.0m (9.8′), 4.0m (13.12′). Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
    • zestaw regulujący HS3X w skład którego wchodzą: PL283N1 (filtr/regulator sterujący przepływem powietrza) i PDH10-37 (przewód powietrza (3m) łączący filtr/regulator z podajnikiem). Standardowa ilość w opakowaniu 1kpl.

pat 4.0

    System do zaciskania opasek PAT 4.0 można zintegrować z robotem za pomocą pneumatycznego siłownika PATM-RK do wyzwalania automatycznego zaciskania opasek. Poniżej krótki film prezentujący wykorzystanie robota przy zaciskaniu opasek na wiązce kablowej umieszczonej na elementach systemu QuickBuild. (więcej informacji w artykule na ten temat).

 

 

Przydatne linki:
  • Broszura dotycząca narzędzi ręcznych (link);
  • Allegro: GTS-E (link);
  • nasz sklep MK Elektronik: GTS-E (link), GTS (link), GTH (link).

Film instruktażowy:

 

Reklamy

Czy warto używać towarów z właściwościami Halogen-free?

  • Co tak naprawdę decyduje o stosowaniu produktów bezhalogenowych?
  • Co kryje się za szkodliwością dymu korozyjnego?
  • Skąd wiadomo że towar jest bezhalogenowy?
  • Standardy międzynarodowych oznaczeń Halogen-Free.
  • Czy warto stosować towary z właściwościami Halogen-Free?

   Zanim odpowiem na to jakże ciekawe pytanie. Początkowo zapoznamy się z terminem halogenów. „Halogeny” są zespołem pięciu pierwiastków chemicznych:

  • fluor (F) – w temperaturze pokojowej, występuje w postaci blado żółto-brązowego gazu.
  • chlor (Cl) – w temperaturze pokojowej jest jasnozielonym gazem.
  • brom (Br) – w temperaturze pokojowej jest cieczą czerwonawo-brązową, rudą;
  • jod (I) – w temperaturze pokojowej jest ciałem stałym w kolorze stalowo-szarym, po reakcji chemicznej w kolorze fioletowym;
  • astat (At) – czarne ciało stałe. Silnie promieniotwórczy, ciężko zdobyć.

   Należą one do 17-tej grupy chemicznej układu okresowego fluorowców (chlorowców). Określenie zostało wprowadzone w 1842 roku przez szwedzkiego chemika barona Jönsa Jacoba Berzeliusa, nazwa pochodzi od greckich słów „sól” i „tworzyć„.

probówki

Co tak naprawdę decyduje o stosowaniu produktów bezhalogenowych?

  Toksyczność halogenów jest potencjalnie niebezpieczna dla ludzi, jeśli istnieje problem z ewakuacją z zagrożonego obszaru. Toksyczność dymu budzi największe obawy w zamkniętych pomieszczeniach, gdzie możliwości ucieczki są ograniczone, na przykład: wagoniki kolejki górskiej, statki morskie, platformy naftowe i gazowe.

  Istnieje możliwość wystąpienia korozji styków szczególnie w centrach danych oraz rozdzielniach telefonicznych z dużą ilością drogiej elektroniki. Jedno z wielu rozwiązań, które mogą zmniejszyć problem toksycznego dymu jest wybór produktów halogenowych, które trudno się zapalają lub zaczynają się palić w bardzo wysokiej temperaturze, zmniejszając ryzyko uwolnienia toksycznych lub żrących gazów.

 Inną opcją jest wybór produktów bezhalogenowych (ang. Halogen-Free), które mogą się zapalić bez wydzielania toksycznych lub żrących gazów.

substancje żrące i toksyczne

 Przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, określa certyfikat UL a dokładniej palność (ang. flammability), rozprzestrzenianie się płomienia, toksyczność dymu (wcześniej już omawiałem te zagadnienia w artykule dotyczącym Certyfikatu UL). Istotną cechą jest to czy produkt podtrzymuje, rozprzestrzenianie się ognia oraz jego łatwopalność. Są to czynniki decydujące o życiu ludzi znajdujących się w zamkniętych pomieszczeniach, gdzie ruch z dala od źródła ognia może być ograniczony, m.in. pociągi, platformy wiertnicze do wydobywania ropy i gazu oraz przemysł stoczniowy. O stopniu zagrożenia ludzi znajdujących się w strefie pożaru decyduje pięć podstawowych czynników:

  • dym;
  • toksyczne produkty spalania;
  • niedostatek tlenu;
  • wysoka temperatura gazów pożarowych;
  • oddziaływanie płomieni.

dym

Co kryje się za szkodliwością dymu korozyjnego?

  Dym jest zawiesiną z bardzo drobnych cząstek stałych w gazie. Dym obok mgły jest jedną z postaci gazozolu (jeżeli rozproszonymi cząstkami są cząstki ciekłe, to gazozol jest mgłą, jeśli są to cząstki stałe, to gazozol jest dymem). Dym zazwyczaj jest produktem ubocznym spalania i często towarzyszy ogniowi. W miastach wraz z mgłą może tworzyć smog. Szczegółowe zagadnienia związane z dymem można przeczytać w dokumencie w języku polskim pt. „Metody badania właściwości dymotwórczych” (plik) Z pliku dowiemy się czym jest dym, jak bada się jego gęstość i jak się tworzy.

  Temat dymu korozyjnego był poruszany na sympozjum pt.: „Comparison of Communications LAN Cable Smoke Corrosivity” w San Francisco w 1997r. przez m.in firmę Underwriters Laboratories (plik). Od tamtej pory zagadnienie było rzadko poruszane i szczątkowo omawiane jednak brak jest informacji potwierdzających: „Jak dym – powstały ze spalania się elementów halogenowych w rozdzielni – wpływa na elektronikę w szafach rozdzielczych lub serwerowych znajdujących się w sąsiadujących pomieszczeniach?„.  Z tego co udało mi się ustalić pytając specjalistów na różnych grupach tematycznych:

  • osady powstałe z dymu są osadami węglowymi połączone z wodą, a węgiel i związki węgla są przewodnikami co powoduje przyklejanie się, korozję styków i uszkodzenie elektroniki (informacja z grupy „Elektryk płakał jak do rozdzielnicy zajrzał);
  • „Kondensat prawie każdego dymu jest korozyjny. Nie sam dym, a woda wraz z rozpuszczonymi produktami reakcji gorzenia. Na wszystkim co zimniejsze od mniej-więcej 55 stopni, będzie ta czy inna ilość kondensatu w postaci mieszanki kwasów siarczystych, azotowych itd. Sama mieszanka jest często bardziej agresywna od pojedynczych komponentów w większych ilościach. Dobrym przykładem tego efektu jest korozja blach na dachach w bliskości fabryk lub szybka korozja tłumika samochodowego z katalizatorem. Proces dokładnie ten sam – „rozpuszczanie” (czyli reakcja tlenków kwasowych) w wodzie i powstawanie kwasów.” (informacja z grupy „Automatyk może więcej);

 Wniosek nasuwa się sam. Podczas spalania wytrąca się woda, która w połączeniu z osadami węglowymi przenika do wnętrza urządzeń elektronicznych i tym samym może spowodować korozję styków. Szybkość wytwarzania się dymu w dużej mierze zależy od:

  • szybkości wydzielania ciepła i szybkości spalania materiału – dlatego ważne jest aby przewody były ułożone estetycznie i równo co będzie korzystnie wpływało na równomierne rozprowadzenie temperatury (artykuł o grzebieniu do estetycznego układania przewodów);
  • dodatku do powłoki substancji opóźniających przebieg reakcji rozkładu;
  • rodzaju spalania (płomieniowe, bezpłomieniowe).

dym1

  Przy niektórych zastosowaniach istnieje obawa, że materiały halogenowe uwolnią żrące i toksyczne gazy, w kontakcie z ogniem. Żrące pierwiastki gazów mogą uszkodzić elektronikę wszędzie tam, gdzie dotrze dym. Intensywność powstawania dymu zależy od rodzaju dodatków dodawanych do materiałów organicznych, np. wypełniaczy, plastyfikatorów, środków ogniochronnych. Zdolność materiałów do wydzielania dymu w warunkach bezpłomieniowego rozkładu termicznego jest zazwyczaj większa od dymotwórczości przy spalaniu płomieniowym. Dotyczy to szczególnie tworzyw sztucznych. Dla tworzyw sztucznych obserwuje się czasami zjawisko odwrotne, np. PCV intensywniej dymią przy spalaniu płomieniowym.

Skąd wiadomo że towar jest bezhalogenowy?

  Właściwości bezhalogenowe produktu są wymogiem regulowanym przez normy. Praktycznie bez zrobienia specjalistycznych testów, cechy są trudne do określenia. Ponieważ tworzywa sztuczne są mieszaniną substancji, które mogą zawierać żywicę, środek opóźniający spalanie, barwniki i inne dodatki, aby nadać produktowi szczególne właściwości. Dlatego należy przeprowadzić niezależne testy laboratoryjne w celu określenia czy całościowy produkt można sklasyfikować jako bezhalogenowy. Wszystkie metody będą dążyć do określenia obecności i poziomu halogenów. Poniżej przedstawiam niektóre z nich.

  Metoda badania IEC60754-1 / BS6425-1 (Emisja Halogenów) – ilości fluorowodorowego gazu, innego niż kwas fluorowodorowy, ewoluują podczas spalania związku na bazie fluorowcowanych polimerów i związków zawierających chlorowcowane dodatki pobrane z konstrukcji kabli lub światłowodów. Halogeny obejmują 5 pierwiastków: Fluor, Chlor, Brom, Jod i Astat, wszystkie te elementy są z natury toksyczne. W tym teście, gdy palnik jest podgrzewany do 800°C, próbka jest umieszczana wewnątrz komory, a HCL jest absorbowany do wody wewnątrz komory zasilanej strumieniem powietrza. Woda następnie jest testowana pod względem kwasowości. Jeśli wydajność kwasu chlorowodorowego jest mniejsza niż >5%, kabel lub światłowód jest sklasyfikowany jako LSOH. Jeżeli wydajność kwasu solnego wynosi od 5%-15%, kabel jest sklasyfikowany jako LSF. Test IEC 60754-1 nie może być użyty do pomiaru dokładnej wydajności HCL jeżeli jest mniejszy niż >5%, a zatem nie można w jednoznaczny sposób stwierdzić, czy kabel jest wolny od halogenów czy nie. Aby to zrobić należy zastosować kolejny test IEC 60754-2.

  Badanie IEC 60754-2 (korozyjność) – metoda określa stopień kwasowości gazów wydzielanych podczas spalania kabli lub światłowodów pobranych z próbki kabla przez pomiar jej pH i przewodności (zawartość halogenowodorów (mg/g)). Próbkę uznaje się za zaliczoną do tego testu, jeśli wartość pH jest nie mniejsza niż 4,3 w odniesieniu do 1 litra wody, a konduktywność (przewodność) jest mniejsza niż 10 us / min. Gdy wydajność HCL (kwas solny) wynosi od 2mg/g-5mg/g, próbka kabla może przejść przez IEC 60754-1 (kwasowość (μS/mm i pH)), ale jej wartość pH może być mniejsza niż 4.3 i dlatego nie przejdzie testu IEC 60754-2. Towary uznane jako bezhalogenowe mają kwasowość na poziomie: a1 lub a2. (mowa jest o tym w moim wcześniejszym artykule dotyczącym Certyfikatu CPR).

  Metoda badania IEC 61034-1/ASTM E662 (Emisja dymu) –  test określa gęstość wydzielanego dymu (% procent przepuszczalności światła). „Test 3-metrowej kostki” mierzy wytwarzanie dymu z kabli elektrycznych podczas pożaru. Promień światła emitowany przez okno jest wyświetlany w obudowie do komórki fotoelektronicznej podłączonej do rejestratora w przeciwległym oknie. Rejestrator jest przystosowany do rejestracji od 0% dla całkowitego zaciemnienia do 100% transmisji świetlnej. Próbka kabla o długości 1 metra umieszczona jest pośrodku obudowy i jest poddawana próbie z ogniem. Minimalna transmisja światła jest rejestrowana. Wynik jest wyrażony jako procent przepuszczanego światła. Próbkę uznaje się za zaliczającą ten test (IEC 61034-1 i 2), jeśli wartość jest większa niż <60%. Wniosek: Im większa przepuszczalność światła, tym mniej dymu emitowanego podczas pożaru.

    Metoda IEC 60332-1-2 (LSZH-1) – odporność pojedynczego kabla lub światłowodu na pionowe rozprzestrzenianie się płomienia w trakcie pożaru. W badaniu stosuje się płomień o mocy 1 kW (~3400 BTU/h), który w trakcie 60 sekund oddziałuje na jeden kabel umieszczony w pionie. Po skończonym czasie zwęglenia na kablu nie mogą występować powyżej 425mm (~17.0″) od źródła płomienia oraz żadne zwęglenia nie mogą występować poniżej 65 mm (~2.5″) poniżej źródła.

   Metoda IEC 60332-3 (LSZH-3) – może być wykonywana równocześnie z poprzednią metodą. W trakcie testu sprawdza się powstawanie spadających kropelek lub cząstek w stosunku do jednego kabla lub światłowodu umieszczonego w pionie. W badaniu używa się płomienia o takiej samej mocy 1 kW w czasie 60 sekund. Kabel nie powinien uwalniać żadnych cząstek, które zapalają papier filtracyjny znajdujący się 150mm (~6.0″) poniżej źródła płomienia podczas trwania testu.

   Standard UL 1685 / UL 1581 – test określa poziom uszkodzenia oraz uwalniania dymu z kabli elektrycznych lub światłowodowych w pionowej próbie ogniowej. W celu zaliczenia tego testu kabel musi spełniać pewne kryteria: wysokość zwęglenia kabla powinna być mniejsza niż >244cm, wartość całkowicie uwolnionego dymu ma wynosić mniej niż >95m², a prędkość szczytowa uwalniania dymu nie powinna przekroczyć 0.25m²/s. Test nie bada toksyczności produktów spalania lub rozkładu i nie obejmuje wymagań konstrukcyjnych wydajności kabla.

Właściwości, potwierdzające cechy towarów bezhalogenowych:
  • Metoda testowa IEC 60754-2 (korozyjność) – niezależny test laboratoryjny;
  • Metoda UL94 preferowana wartość: V-0 – ocena palności towaru (więcej o certyfikacie UL w artykule);
  • Temperatura użytkowania ciągłego według UL Listed – co najmniej 95°C (203°F);
  • Zgodność ze standardem RoHs. oznaczenia halogen free

  Poszukując zamienników związków halogenowych warto pamiętać o produktach przyjaznych środowisku. Istotą tych działań jest identyfikacja substancji szkodliwych i/lub niebezpiecznych dla środowiska, co za tym idzie ograniczanie ich stosowania w niektórych towarach. Te zasady regulują: Europejska Dyrektywa RoHS, (od 01.07.2006r. ogranicza stosowanie w nowym sprzęcie elektronicznym wprowadzanym na teren Unii Europejskiej 6 substancji szkodliwych dla środowiska: ołów, rtęć, kadm, sześciowartościowy chrom, polibromowane bifenyle (PBB), polibromowane etery fenylowe (PBDE)) oraz Europejska Dyrektywa WEEE 2002/96/WE (ang. Waste of Electrical and Electronic Equipment) dotycząca utylizacji odpadów elektrycznych i elektronicznych. W Japonii te przepisy nadzorowane są przez JGPSSI (ang. Japan Green Procurement Survey Standardization Initiative) i zakazują aż 100 różnych substancji. Przykładowymi firmami dbającymi o swoją zieloną politykę są: Ricoh, NEC i Toshiba. (Green Public Procurement).

WEEE & rohs

 Czasami może okazać się, że produkty halogenowe spełniają tylko niektóre wymagania środowiskowe, z kolei bezhalogenowe przekraczają minimalne kryteria spełniając większość wymagań, przez co mogą stać się towarem referencyjnym do stosowania w większości wymagających środowisk.

Standardy międzynarodowych oznaczeń Halogen-Free

Obecnie w przemyśle kablowym stosuje się różnego rodzaju przewody i różnorodne powłoki. Producenci oznaczają produkty ognioodporne różnymi międzynarodowymi symbolami:

  • ogniodporne – kable ognioodporne są przeznaczone do użytku w sytuacjach pożaru, gdzie rozprzestrzenianie się płomieni wzdłuż trasy kablowej musi zostać opóźnione. Ze względu na względnie niski koszt kable ognioodporne są szeroko stosowane jako kable do przetrwania pożaru. Bez względu na to, czy kable są instalowane w pojedynczych kanałach czy w wiązkach, podczas pożaru rozprzestrzenianie się płomienia zostanie opóźnione, a pożar zostanie ograniczony do niewielkiego obszaru, zmniejszając w ten sposób zagrożenie pożarowe z powodu rozprzestrzeniania się ognia;
  • LSZH (ang. Low Smoke Zero Halogen) – kable LSZH charakteryzują się nie tylko odpornością ogniową, ale także właściwościami bezhalogenowymi, co zapewnia niską korozyjność i toksyczność. Podczas pożaru kable LSZH emitują mniej dymu i mniej kwaśnych gazów, które mogą być szkodliwe zarówno dla człowieka jak i drogiego sprzętu. W porównaniu z normalnymi kablami PCV, kable LSZH przewyższają swoją odpornością ogniową, niską korozyjnością i niską emisją dymu, jednak zwykłe kable z PVC mają lepsze właściwości mechaniczne i elektryczne; Należy również pamiętać, że tworzywo PVC wymaga silnie toksycznego materiału stabilizującego powłokę jakim jest ołów. W kanałach żebrowanych firmy Panduit można spotkać tworzywo Lead-free PVC, które charakteryzuje się tym że w składzie chemicznym nie użyto ołowiu ani innych metali ciężkich. Tego typu przewody poddawane są różnym testom: ognioodporności (IEC 60332), zawartości halogenów (IEC 60754) i emisji dymu (IEC 61034).
  • LSF (ang. Low Smoke and Fume) – kable niskoprężne (niewytwarzające wysokiego ciśnienia) cechuje je niska zawartość halogenu i niska korozyjność niskoprężnych kabli dymowych. Kable LSF zawierają również halogeny, ale ich zawartość jest znacznie mniejsza niż kabli PCV. Przewody LSF zostały zaprojektowane w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się ognia, toksycznych gazów i dymu podczas pożaru. Kable LSF są zwykle produkowane z ognioodpornego PCW mieszanego z dodatkiem HCL i pochłaniacza dymu. Materiały te pomagają poprawić ognioodporność kabli LSF;
  • CMP (ang. plenum cable) – są to kable układane w przestrzeniach wentylacyjnych budynków. Przestrzeń ta jest obszarem, który może ułatwić cyrkulację powietrza w systemach grzewczych i klimatyzacyjnych, zapewniając dostęp do przepływu powietrza ogrzewanego / klimatyzowanego lub powrotnego. Przestrzeń między sufitem strukturalnym a sufitem podwieszanym lub pod podłogą podniesioną jest typowo uważane za plenum. Jednak niektóre konstrukcje sufitu podwieszanego tworzą szczelne zamknięcie, które nie pozwala na przepływ powietrza, a zatem nie może być uważane za przestrzeń powietrzną z plenum. Przestrzeń powietrzna jest zwykle wykorzystywana do przechowywania kabli komunikacyjnych dla sieci komputerowej i telefonicznej budynku. Jednakże zaproponowano, że rosnąca rezygnacja z kabli w przestrzeniach plenum może stanowić poważne zagrożenie w przypadku pożaru, ponieważ gdy ogień dotrze do takiej przestrzeni, przepływ powietrza obecny w tym obszarze dostarcza świeżego tlenu do płomienia i powoduje jego znaczny wzrost niż miałoby to miejsce w innym obszarze. Przewody plenum występują w powłoce ognioodpornej z polichlorku winylu (PVC) o niskim tworzeniu dymu lub fluorowanego polimeru etylenu (FEP). W USA firma regulująca normy tego rodzaju przewodów znana jest pod nazwą  National Fire Protection Association standard NFPA 90A: Standard for the Installation of Air Conditioning and Ventilating Systems. Z kolei w Kanadzie (ang. Canadian Standards) wymienione są w normie CSA FT6;
  • CMR (ang. Riser Cable) – są to kable stosowane do prowadzenia w budynkach między piętrami w obszarach nieizolacyjnych (ang. non-plenum). Wymagania ogniowe w tych przewodach nie są restrykcyjne, dlatego kabel CMP może zastąpić kabel CMR w przestrzeniach wentylacyjnych ale nie odwrotnie;
  • CM – są to kable do ogólnego zastosowania w okablowaniu budynku. Kable CM są używane w obszarach innych niż przestrzenie rozprężne i piony wentylacyjne. Kable te są odporne na rozprzestrzenianie się ognia i zgodne są z testem szczelności pionowej UL 1581.
  • CMG – podobnie jak CM są to kable ogólnego przeznaczenia. W przepisach Canadian Standards wymienione są w normie CSA FT4.

reakcja na ogień

Czy warto stosować towary z właściwościami Halogen-Free?

  Powyższe argumenty, dowodzą że warto i obrazują konsekwencje nie stosowania się do ogólnie przyjętych norm. Takie niedopatrzenie może doprowadzić do kolosalnych strat. W momencie planowania zagospodarowania budynku lub pomieszczeń w kanały żebrowane, przewody i inne materiały wymagane w kosztorysach, monterzy lub instalatorzy sugerując się niższą ceną wybierają towary słabszej jakości. Bywa i tak, że czasami w przetargu brakuje sprecyzowanej informacji dotyczącej jaki powinien być produkt odpowiedni do danej strefy.

  Na przyszłość proszę pamiętać, że różnica cenowa z czegoś właśnie wynika. Szybkość spalania, przemieszczania się ognia jak i wytwarzania dymu są współmierne z czasem jaki możemy zyskać na ochronę ludzkiego życia oraz sprzętu. Nie po to inwestycje pochłaniają ogromne sumy pieniężne żeby oszczędzać na tego typu towarach. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć charakterystykę łatwopalności i zastosowania kabli w infrastrukturze sieci.

  Pojęciem ściśle związanym z okablowaniem strukturalnym jest NVP (ang. Nominal Velocity of Propagation) jest to stosunek prędkości sygnałów podróżujących w kablu do prędkości światła w próżni. Jest to kluczowa wartość przy wykonywaniu testów i pomiarów. Na podstawie tej wartości wyznaczana jest długość kabla. Wiedza na temat długości zamontowanego kabla jest wymagana by zapewnić zgodność instalacji ze specyfikacją, a co za tym idzie, zagwarantować sprostanie określonym aplikacjom. NVP może zostać wyznaczone przy użyciu mierników, takich jak np. Fluke DSX-600 lub jego starszy model DTX-1800.

   Stosunek ten może być wyrażony w procentach bądź jako wartość dziesiętna z zakresu 0-1. Typową wartość NVP dla kabla UTP (nieekranowanego) wynosi 69% (lub 0.69). W kablach firmy Panduit: PUR6004BU-UY i PUP6004BU-UY, NVP wynosi odpowiednio dla CMR – 70%, CMP – 72%.

Przydatne linki dot. towarów z właściwościami Halogen-Free firmy Panduit:

panduit Copper Cable

Życie jest bezcenne

  Każdego roku miliony metrów drutu i kabla są instalowane we wszystkich typach budynków i podlegają różnym warunkom środowiskowym. Ze względu na dopuszczalne wymogi istotne jest, aby wiedzieć, które okablowanie jest odpowiednie do określonej lokalizacji. Ważne jest również to, aby móc prawidłowo zidentyfikować te miejsca. W aktualnym wydaniu przewodnika „Marking and Application Guide Wire and Cable” (link *.pdf) zawarte są wszystkie informacje niezbędne do zapewnienia zgodności instalacji. Wskazówki dotyczące oznakowania i zastosowania produktów mają na celu pomóc organom kodującym, projektantom i instalatorom w określeniu przydatności urządzeń certyfikowanych przez UL do użytku w określonej instalacji. Przewodniki opisują standardy stosowane do zbadania produktów, pożądanych kodów instalacyjnych, oznaczeń produktów i innych informacji, które można wykorzystać do weryfikacji produktu, zgodnie z jego certyfikacją. (spis przewodników strona UL)

Znaleziony obraz

Geneza i historia Underwriter Laboratories

  Laboratorium UL jest amerykańską firmą doradczą ds. bezpieczeństwa i certyfikacji z siedzibą w Northbrook w stanie Illinois. Prowadzi biura w 46 krajach – również w Polsce. Założona w 1894r. jako biuro Elektryków Ubezpieczycieli (Biuro Krajowej Rady Ochrony Pożarowej), była znana w całym stuleciu jako Underwriter Laboratories i uczestniczyła w analizie bezpieczeństwa wielu nowych technologii z tamtego wieku,  publiczne zaopatrzenie w energię elektryczną oraz opracowanie norm bezpieczeństwa urządzeń i komponentów elektrycznych. (źródło Wikipedia). Organizacja wydaje certyfikaty dotyczące palności tworzyw sztucznych UL i RU (ang. Recognized Component Mark). (wszystkie dostępne certyfikaty UL).

Edukacja, nie boli

  Norma UL 94, dotyczy bezpieczeństwa palności tworzyw sztucznych opublikowana przez Underwriters Laboratories w USA. Norma określa tendencję materiału do gaszenia lub rozprzestrzeniania płomienia, gdy próbka została zapalona.

Poniższa klasyfikacja określa parametry palności od najniższych (najmniej opóźniających palenie) do najwyższych (najbardziej):

  • HB: powolne spalanie na próbce poziomej; szybkość spalania <76 mm / min dla grubości < 3 mm lub stopień zatrzymania przed 100mm;
  • V-2: palenie zatrzymuje się w ciągu 30 sekund na próbce pionowej; krople płonących cząstek są dozwolone;
  • V-1: palenie zatrzymuje się w ciągu 30 sekund na próbce pionowej; krople cząstek dozwolone, dopóki nie są zapalone;
  • V-0: spalanie zatrzymuje się w ciągu 10 sekund na próbce pionowej;
  • 5VB: palenie zatrzymuje się w ciągu 60 sekund na próbce pionowej; nie dopuszcza się kapania; próbki płytki nazębnej mogą rozwinąć się w otwór;
  • 5VA: palenie zatrzymuje się w ciągu 60 sekund na próbce pionowej; nie dopuszcza się kapania; próbki płytki nazębnej nie mogą rozwinąć otworu.

Testy są zazwyczaj przeprowadzane na próbce o wymiarach: 12.7cm (5.0″) / 1.27cm (0.5″) i minimalnej zatwierdzonej grubości. Dla wartości 5VA i 5VB przeprowadza się testy na próbkach baru i płytki nazębnej, a źródło zapłonu płomienia jest około pięciokrotnie cięższe niż w przypadku innych materiałów.

Przebieg testu można zaobserwować na poniższym filmie. Próbki użyte do testów to tworzywa sztuczne, które w zależności od klasy palności palą się i wydzielają szkodliwe gazy lub gasną po paru sekundach:

Wybieraj mądrze

   Certyfikat UL i piękną hologramową etykietę na opakowaniu mają przykładowo dwa najczęściej sprzedawane modele przewodów firmy Panduit: NUC5C04BU-CE oraz NUC6C04BU-CE. Nie wszystkie rodzaje przewodów i kabli muszą mieć wymagane oznaczenia znaku UL. Zamiast tego może być zastosowany kompletny znak towarowy (na wszystkie elementy na przykład szafy serwerowej) przypięty do obudowy lub pudełka. Znak UL Listed jest jedynym oznaczeniem używanym do wskazania, że produkt jest na liście UL. Istnieje możliwość sprawdzenia produktu czy jest na liście UL Listed (link) lub (link).

WP_20171026_002ULlogo

Kanon certyfikacyjny spełnia wymagania regulacyjne sektora tranzytu masowego i innych zastosowań, gdzie pożar i bezpieczeństwo publiczne są krytycznie ważne, takich jak wieżowce, pociągi, autobusy, statki, platformy naftowe i gazowe oraz inne podobne środowiska.

Firma CCCA (ang. Communications Cable Connectivity Association, firma reprezentuje czołowych producentów wyrobów kablowych m.in firmę Panduit, dystrybutorów i dostawców materiałów, które mają wpływ na jakość, wydajność i społeczne potrzeby infrastruktury okablowania strukturalnego) przedstawia na poniższym filmie krótkie wprowadzenie dotyczące problemów z sfałszowanymi kablami z certyfikatem UL i pokazuje test pożarowy oraz spektakularne wyniki.

  Są zakłady produkujące kable komunikacyjne, które nie spełniają norm dotyczących bezpieczeństwa pożarowego i zabezpieczenia życia. Jednak oznakowane są wszystkimi oznaczeniami, które można znaleźć na prawidłowo skonstruowanym kablu. Firma CCCA przeprowadziła ten test pożarowy, aby poinformować, że istnieją na rynku fałszywe kable, które są zazwyczaj kupowane po cenach „okazyjnych” w internecie.

  Podwykonawcy muszą mieć świadomość, że są odpowiedzialni za bezpieczeństwo ludzi, jeśli wykorzystywany jest kabel z podrobionym certyfikatem UL nawet jeśli fałszywa specyfikacja producenta przedstawia ją jako zgodną.

   Czy warto na tym oszczędzać? Odpowiedź pozostawiam Państwu do weryfikacji.

Ku przestrodze

  Dnia 14 czerwca 2017r. spłonął wieżowiec w Londynie. Według źródeł BBC: „Przyczyną tak szybkiego palenia się konstrukcji było spięcie spowodowane niesprawną lodówką i izolacja z pianki, która wypełniała panele na fasadzie wieżowca, była ona dla mieszkańców śmiertelnym zagrożeniem. Gdy budynek zaczął płonąć, według ekspertów – do każdego mieszkania mogła dotrzeć wystarczająca ilość niebezpiecznej substancji znanej jako cyjanowodór (nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru, węgla i azotu, będący bezbarwną, lotną i silnie trującą cieczą o zapachu gorzkich migdałów), żeby zabić wszystkich ludzi, którzy znajdowali się w środku. Panele zainstalowano w 2016 roku podczas remontu wieżowca. Były łatwopalne, nie spełniały norm i kosztowały zaledwie dwa funty mniej za metr kwadratowy, niż płyty ognioodporne„.

Wniosek nasuwa się sam, oszczędzanie na materiałach może mieć katastrofalny wpływ na bezpieczeństwo. Stosunek ceny do jakości jest nie istotny w porównaniu do bezcennego życia.

  W kolejnym artykule „Dlaczego Halogen-Free” przedstawię pięć warunków decydujących o tym, że warto wybrać towary spełniające certyfikat UL.