Proces utrzymania ruchu na bazie blokad Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO.

     „Samo wyłączenie lub odłączenie sprzętu nie wystarczy … System Lockout / Tagout gwarantuje pracownikom bezpieczeństwo, uniemożliwiając działanie urządzeń. Pamiętaj, przestrzegaj przepisów bezpieczeństwa OSHA i STOSUJ BLOKADY!”

    Na początku zastanówmy się: czym jest proces utrzymania ruchu maszyn (link)? Jest to kompleksowy proces polegający na dbaniu o dostępność sprawnych maszyn zaangażowanych w proces produkcji. Obejmuje on 3 procesy:

  • przygotowanie maszyn do pracypracownik zatwierdza gotowość do pracy maszyny przy danej produkcji;
  • naprawa / serwis – występuje tylko w przypadku zaistnienia awarii maszyny i jest dokonywana osobiście przez konserwatora lub w szczególnie skomplikowanych przypadkach przez serwisanta;
  • konserwacja – następuje według planu konserwacji i w oparciu o analizę harmonogramu produkcji, przy jej przeprowadzeniu konserwator korzysta z własnej wiedzy i doświadczenia.

typek2

    Odwiecznym problemem osób odpowiedzialnych za tym podobne procesy (elektryk, konserwator, serwisant, kierownik produkcji, automatyk, itp.) jest strach przed utratą własnego życia, gdyż samo wyłączenie maszyny nie gwarantuje jej unieruchomienia. Artykuł kieruję właśnie do tych osób i zajmę się omówieniem blokad z grupy LockOut systemu bezpieczeństwa LOTO (ang. LockOut TagOut) firmy Panduit, które mogą przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa w trakcie wykonywania tego typu czynności. Jeżeli interesuje Cię ogólne pojęcie o systemie LOTO to w poprzednim artykule wyjaśniłem jego funkcjonalność i zagrożenia występujące m.in. na halach produkcyjnych.

safty first1

    Kwestie bezpieczeństwa i związane z tym ryzyko wielokrotnie poruszane są na szkoleniach BHP, które uczulają pracowników na zagrożenia występujące w zakładzie pracy. Ale czy ktoś informuje właścicieli fabryk, hal produkcyjnych lub armatorów stoczniowych (zgodnie z konwencją SOLAS i dyrektywą MED dotycząca certyfikacji wyposażenia morskiego) o możliwościach łatwego zabezpieczenia prac serwisowych np. elektryka lub konserwatora? Czuję się zobligowany żeby Was o tym poinformować. Ilość sytuacji niebezpiecznych występujących w trakcie napraw można zmniejszyć i to w bardzo prosty sposób – stosując jedną z dwóch głównych grup zabezpieczeń systemu LOTO:

  • LockOut – zabezpieczenia polegające na odcięciu energii i zablokowaniu jej samoczynnego bądź przypadkowego uruchomienia;
  • TagOut – zabezpieczenie w formie zawieszki (występujące jako znak ostrzegawczy, znacznik, taśma, specyficzny kolor lub sposób mocowania) informujące o ewentualnych działaniach eksploatacyjnych lub o tymczasowym wyłączeniu urządzenia;

Celem właściwego nadzoru i weryfikacji procesów związanych z procedurami bezpieczeństwa LOTO należy wyznaczyć koordynatora, który będzie monitorował, przeprowadzał przeglądy i audyty systemu co w późniejszym czasie daje nadzieję na ich sprawne funkcjonowanie i doskonalenie.

Blokady Lockout

    Termin LockOut oznacza celowe działanie polegające na odłączeniu energii zasilającej urządzenie lub maszynę, dzięki czemu serwisowana (naprawiana) maszyna lub urządzenie jest unieruchomiona do czasu jej odblokowania. Stosowanie odpowiedniej blokady związane jest z energią jaką wytwarza serwisowana maszyna. Zablokowanie niebezpiecznej energii wymaga specjalnych urządzeń uniemożliwiających włączenie zasilania maszyny, poniżej najczęściej stosowane grupy blokad:

  • systemy blokowania uchwytu wyłącznika elektrycznego;
  • osłony blokujące wtyczki przewodu zasilającego;
  • pokrywa blokująca przycisk szafy sterowniczej;
  • blokady układów pneumatycznych i hydraulicznych;
  • blokady zagrożeń mechanicznych;
  • blokady zagrożeń chemicznych;
  • wielokrotne blokady klamrowe;
  • łańcuchy;
  • kłódki bezpieczeństwa;

Blokady zakładają i zdejmują osoby do tego upoważnione lub specjalnie przeszkolone.

Ogólne zalety stosowania blokad firmy Panduit

  1. Stosowanie blokad od jednego producenta gwarantuje to, że spełniają one wszystkie niezbędne normy wymagane przy bezpieczeństwie w miejscu pracy (zgodność ze standardem OSHA 1910.147).
  2. Opatentowana budowa blokad „bez narzędziowych” umożliwia szybkie i łatwe odseparowanie energii bez konieczności używania dodatkowych narzędzi (typu śrubokręt).
  3. Siła mocowania blokad zapobiega ponownemu włączeniu wyłącznika w celu bezpiecznego przeprowadzenia konserwacji lub serwisu.
  4. Uniwersalny kształt blokad obsługuje zarówno wyłączniki jednofazowe jak i wielofazowe co gwarantuje skuteczne blokowanie większości wyłączników również tych prądowych w obiekcie.
  5. Wytrzymała konstrukcja z Nylonu (wypełnionego w 33% szkłem) oraz stali nierdzewnej (303) zapewnia niezawodną pracę, trwałość i odporność na korozję. Idealne do zastosowań w warunkach przemysłowych i wymagających (ang. harsh).
  6. Zajmują mało miejsca, są poręczne, lekkie i wygodne w transporcie.
  7. Blokady można dowolnie łączyć za pomocą kłódek.

Uniwersalne blokady wyłączników elektrycznych

    Firma Panduit stając na czele problemów związanych z właściwym zablokowaniem energii elektrycznej posiada wysokiej jakości urządzenia blokujące bezpieczniki prądowe płaskie (tzw. wyłączniki instalacyjne nadprądowe) jedno- i wielobiegunowe typu S (esy) i inne, montowane najczęściej na szynie DIN TH35 do różnych zastosowań. Zapewniają one pełną izolację źródła energii elektrycznej zwiększając bezpieczeństwo w miejscu pracy. 

Systemy blokowania uchwytów wyłączników prądowych (takich firm jak: ABB, ETI, Hager, Legrand, itp.) stanowią część obszernej linii urządzeń bezpieczeństwa systemu LOTO. Zaprojektowane przez firmę Panduit w celu ochrony pracowników, przed ryzykiem związanym ze wszystkimi rodzajami niebezpiecznych energii. Zapobiegają ponownemu włączeniu wyłącznika elektrycznego. Jednocześnie spełniają ogólne przepisy i wymogi bezpieczeństwa takie jak OSHA 1910.147 (ang. Occupational Safety and Health Administration).

    Jeden model blokady pasuje do wielu rodzajów wyłączników. Zablokowanie dotyczy jednego obwodu bez konieczności blokowania całego panelu. Blokady dostępne są w dwóch wersjach: blokady bez narzędziowe „no-tool” ze śrubą z mechanizmem kolankowym oraz blokady ze śrubą bez mechanizmu kolankowego. Dzięki takim wariancie konstrukcji, instalacja nie wymaga użycia śrubokręta, ani żadnych dodatkowych narzędzi. Możliwie najprostsza konstrukcja powoduje, że montaż jest bardzo szybki i łatwy. Wystarczy ustawić wyłącznik w pozycji „off”, nałożyć na niego blokadę, dokręcić śrubę, zgiąć ją w kolanku i założyć kłódkę. Poniżej najpopularniejsze modele tego typu blokad:

  • PSL-MCB – wersja wymagająca użycia śrubokręta do blokady uchwytu wyłącznika jednobiegunowego elektrycznego (ang. Miniature Circuit Breaker Lockout Device) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Maksymalna szerokość uchwytu wyłącznika: 7.5mm (0.295″). Wymiar: wysokość 27.94mm (1.1″) / szerokość 44.45mm (1.75″) / grubość 10.16mm (0.4″). Temperatura pracy: -40°C (-40°F) – 121°C (250°F). Tworzywo: poliwęglan i stal nierdzewna 303. Doskonała odporność chemiczna: kwas siarkowy (ang. sulfuric acid), kwas chlorowodorowy (ang. hydrocholoric acid), wodorotlenek sodu (ang. sodium hydroxide), metyloetyloketon (ang. methyl ethyl keton), aceton (ang. acetone), trichloroetan, metanol, ipa, ASTM#3 olej, SAE 20 olej, alconox, toluen (ang. toluene), mineral spirits, kwas octowy (ang. glacial acetic acid), olej napędowy (ang. diesel fule), heptan (ang. heptane), cellosolve acetate, amoniak (ang. ammonia), terpentyna (ang. turpentine), nafta oczyszczona (ang. kerosene), woda (ang. water), benzyna (ang. gasoline). Zastosowanie: wewnątrz/na zewnątrz. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna. (patent)

PSL-MCB

  • PSL-MCBNT – wersja bez narzędziowa „no-tool” blokująca uchwyt wyłącznika jednobiegunowego elektrycznego (ang. Miniature Circuit Breaker Lockout Device) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Wymiar: wysokość 27.94mm (1.1″) / szerokość 48.26mm (1.90″) / grubość 10.16mm (0.4″). Temperatura pracy: -40°C (-40°F) – 121°C (250°F). Maksymalna szerokość uchwytu wyłącznika: 7.5mm (0.295″). Tworzywo: poliwęglan i stal nierdzewna 303. Doskonała odporność chemiczna: kwas siarkowy (ang. sulfuric acid), kwas chlorowodorowy (ang. hydrocholoric acid), wodorotlenek sodu (ang. sodium hydroxide), metyloetyloketon (ang. methyl ethyl keton), aceton (ang. acetone), trichloroetan, metanol, ipa, ASTM#3 olej, SAE 20 olej, alconox, toluen (ang. toluene), mineral spirits, kwas octowy (ang. glacial acetic acid), olej napędowy (ang. diesel fule), heptan (ang. heptane), cellosolve acetate, amoniak (ang. ammonia), terpentyna (ang. turpentine), nafta oczyszczona (ang. kerosene), woda (ang. water), benzyna (ang. gasoline). Zastosowanie: wewnątrz/na zewnątrz. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna. (patent)
  • PSL-CB – wersja wymagająca użycia śrubokręta do uniwersalnej blokady uchwytu wyłączników jedno- i wielobiegunowych (ang. Universal Circuit Breaker Lockout Device) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Wymiar: wysokość 25.4mm (1.0″) / szerokość 52.08mm (2.05″) / grubość 19.05mm (0.75″). Maksymalny wymiar uchwytu wyłącznika: wysokość 7.6mm (0.3″) – 15.2mm (0.6″) / grubość 6.6mm (0.25″) – 11.2mm (0.44″). Tworzywo: poliwęglan i stal nierdzewna 303. Waga: 10g. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-CBNT – uniwersalna bez narzędziowa „no-tool” blokada uchwytu wyłącznika elektrycznego (ang. Universal Circuit Breaker Lockout Device) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Wymiar: wysokość 25.4mm (1.0″) / szerokość 52.08mm (2.05″) / grubość 19.05mm (0.75″). Maksymalny wymiar uchwytu wyłącznika: wysokość 7.6mm (0.3″) – 15.2mm (0.6″) / grubość 4.1mm (0.16″) – 8.9mm (0.35″). Tworzywo: poliwęglan i stal nierdzewna 303. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-CBL – szeroka bez narzędziowa „no-tool” blokada uchwytu wyłącznika instalacyjnego (ang. Large Handle Circuit Breaker Lockout Device) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Maksymalny wymiar uchwytu wyłącznika: grubość 20.3mm (0.8″) / szerokość 76.2mm (3.0″). Tworzywo: poliwęglan i stal nierdzewna 303, co zapewnia prawidłową funkcjonalność nawet w trudnych warunkach. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-PCB – wersja wymagająca użycia śrubokręta do blokady PowerLOK (ang. PowerLOK™ Circuit Breaker Lockout Devices) uchwytu wyłącznika elektrycznego jedno- lub wielobiegunowego z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Konstrukcja blokady została zaprojektowana z myślą o doskonałym dopasowaniu do uchwytu wyłącznika. Dwuczęściowa konstrukcja, metalowe styki na szczękach blokady gwarantują doskonałą siłę zacisku co dodatkowo zwiększa odporność na zrywanie. Wyniki testów dotyczących siły zrywania blokady wskazują że ten typ blokad ma ponad 3-krotnnie większą odporność na zrywanie niż produkty konkurencji stosowane w tych samych warunkach. Maksymalna szerokość uchwytu wyłącznika: 3.97mm (0.55″). Wymiar: szerokość 18.8mm (0.74″) / wysokość 56.97mm (2.24″). Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Tworzywo: Nylon wypełniony szkłem. Dokumentacja techniczna. Pasujące grupy kłódek: PSL-7, PSL-8.
  • PSL-PCBNT – bez narzędziowa „no-tool” blokada PowerLOK (ang. PowerLOK™ Circuit Breaker Lockout Devices) uchwytu wyłącznika elektrycznego jedno- lub wielobiegunowego z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). (patent z 2012r.). Maksymalna szerokość uchwytu wyłącznika: 3.97mm (0.55″). Wymiar: szerokość 18.8mm (0.74″) / wysokość 56.97mm (2.24″). Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Tworzywo: nylon wypełniony szkłem. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-1003 – plastikowa pokrywa blokująca przycisk alarmowy „push/pull” (ang. Lockout Push button Cover) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Właściwości: bezołowiowy, zgodny z RoHs. Dostępny w średnicy: 22.5mm i 30.0 mm (PSL-1004). Kolor: przeźroczysty. Tworzywo: poliwęglan i pierścień z aluminium. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Broszura (strona 69).
  • PSL-CL480 – blokada wtyczki kabla zasilającego 240-480V z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Wymiar wewnętrzny: długość 177.8mm (7.0”) / szerokość 83.0mm (3.25”) / wysokość 83.0mm (3.25”). Tworzywo: poliwęglan. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-PEL – blokada zaworów pneumatycznych (ang. Pneumatic Energy Lockout Device) występujących w energetyce z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Wymiar: średnica całej blokady 88.9mm (3.5″). Obsługiwane średnice zaworów: 6.71mm (0.26″), 8.89mm (0.35″), 10.16mm (0.4″), 12.19mm (0.48″), 14.73mm (0.58″). Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-V2A – blokada zaworów hydraulicznych, pneumatycznych i chemicznych (ang. Gate Valve Lockout) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Przystosowane do zaworów o średnicy: od 25.4mm (1.00”) do 330.2mm (13.0”). Tworzywo: polipropylen. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-BV1 – rozsuwana blokada do kulowych zaworów regulacyjnych chemicznych (ang. Ball Valve Lockout) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana kłódką (kupowaną oddzielnie). Przystosowane do zaworów o średnicy: od 6.4mm (0.25”) do 203.2mm (8.0”). Tworzywo: polipropylen. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-MLD (PSL-MLDC + PSL-MLDH-X) – klamra stalowa blokująca z linką w powłoce winylowej (ang. Multiple Lockout Device) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO zabezpieczana nawet do 6 kłódek (kupowane oddzielnie). Temperatura pracy: klamry 185°C, linki: 180°C. Wymiar: długość linki 1.8m (6.0′). Tworzywo: stal galwanizowana i osłona z Vinylu. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-1 – stalowa blokada klamrowa z nakładającymi się zakładkami (ang. Hasps Multiple Lockout Device) wykorzystywana jako blokada z maksymalnie 6 kłódkami (kupowanymi oddzielnie). Konieczność zabezpieczenia źródła energii przez kilka osób (wymagana autoryzacja dostępu do źródła przez osoby trzecie, np. poprzez kłódki dostępowe konserwatora i kierownika produkcji). Tworzywo: stal i PVC (w dotyku przyjemny silikon). Wymiar: długość 114.3mm (4.5″) / szerokość 38.1 (1.5″). Średnica szczęki: wewnętrzna 25.4mm (1.0″) / zewnętrzna 38.1mm (1.5″). Temperatura pracy: -40°C do 60°C. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna. Model PSL-1A – bez nakładających się zakładek.
  • PSL-20SWCA – kompletna tablica z blokadami na 20 osób (ang. Lockout Station With Components) z grupy Lockout systemu bezpieczeństwa LOTO. Wymiar tablicy: wysokość 584.2mm (23.0″) / szerokość 584.2mm (23.0″). Tworzywo: Poliwęglan lity (ang. lexan). Zestaw zawiera: 20 x PSL-8, 6 x PSL-1.5, 25 x PVT-98, 25 x PVT-41. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt/1kpl. Dokumentacja technicza.

Kłódki bezpieczeństwa

    Oprócz dotychczas opisanych systemów blokad firma Panduit posiada również kłódki bezpieczeństwa, bez których powyższe zabezpieczenia nie miałyby sensu. Charakteryzują je różne właściwości, które oferują szerokie spectrum rozwiązań w różnych zastosowaniach: 

  • dielektryczna konstrukcja (nie przewodzą prądu);
  • zabezpieczenie klucza (przy otwartej kłódce nie ma możliwości wyjęcia kluczyka, zabezpiecza to przed jego zgubieniem);
  • identyfikacja (bogata kolorystyka umożliwia dodatkową identyfikację kłódki przypisaną do konkretnego pracownika).

warianty kluczy PSL-8 i PSL-7

    Kłódki bezpieczeństwa firmy Panduit różnią się od konkurencji przede wszystkim funkcją z wieloma wariantami przypisania klucza do kłódki:

  • do każdej 1 kłódki przypisany jest 1 unikatowy klucz – pracownicy;
  • do grupy kilku kłódek przypisany jest 1 unikatowy klucz (ang. Keyed – alike) – konserwator lub serwisant;
  • do każdej 1 kłódki przypisany jest 1 unikatowy klucz + dodatkowo jest 1 unikatowy klucz przypisany do grupy tych kilku kłódek (ang. Master Keyed) – pracownicy + konserwator;
  • do każdej grupy kilku kłódek przypisany jest 1 unikatowy klucz + dodatkowo jest 1 unikatowy klucz przypisany do wszystkich tych grup kłódek – konserwator + kierownik produkcji.

W celu zamówienia kłódek w takich systemach należy skontaktować się z dystrybutorem (może być ze mną: daniel@mkelektronik.pl).

  • PSL-8 (krótka), PSL-8-LB (długa) – kłódka blokująca (ang. Safety Lockout Padlock), w której aluminiowy korpus i stalowa klamra pokryta winylem nie przewodzą prądu (ang. Non-Conductive Safety Padlock), co zabezpiecza przed porażeniem elektrycznym. Właściwość zatrzymania klucza, zabezpiecza kłódkę przed utratą klucza, gdy jest otwarta. Kolorystyka: 8 różnych kolorów w celu szybszej identyfikacji wizualnej (czerwone, czarne, niebieskie, zielone, pomarańczowe, żółte, fioletowe i brązowe). Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
  • PSL-7 (krótka), PSL-7-LS (długa) – kłódka blokująca (ang. Safety Lockout Padlock). Aluminiowa konstrukcja korpusu zapewnia ochronę przed korozją w trudnych warunkach. Wymiar: wysokość 67.1mm (2.64″) / szerokość 38.1mm (1.5″). Tworzywo: Anodowane aluminium (ang. Anodized Aluminum) i Stal. Kolorystyka: 8 różnych kolorów (czerwona, niebieska, czarna, zielona, pomarańczowa, żółta, brązowa, fioletowa) korpusu przyśpiesza identyfikację wizualną. Standardowa ilość w opakowaniu 1szt. Dokumentacja techniczna.
Przydatne linki:
  • Broszura „Industrial Safety Solutions” (link);
  • Broszura dot. kłódek (link);
  • Strona firmy Panduit z grupą kłódek (link);
  • Strona firmy Panduit z blokadami Lockout (link);
  • Strona sklepu MK Elektronik z blokadami PSL (link);
  • Nowy system VeriSafe firmy Panduit odcinający zasilanie w szafie sterowniczej (link)(film);
  • Co zalicza się do wyposażenia morskiego według norm europejskich (link);
  • Film instruktażowy podsumowujący użycie systemu LOTO:

Dane przedstawione w artykule odpowiadają stanowi mojej wiedzy i mają na celu poinformować o naszych wyrobach i możliwości ich zastosowania.

 

Reklamy

Bezpieczeństwo na hali produkcyjnej – System LOTO (Lock-Out Tag-Out)

Znaki bezpieczeństwa

    Wyobraź sobie, że jedziesz samochodem, zbliżasz się do skrzyżowania i stoi znak drogowy, duży czerwony z białym napisem STOP. Wydaje się, że jest wystarczająco oznakowany i rozpoznawalny, mimo to niektórym ludziom sprawia ogromną trudność zauważenia go w odpowiednim momencie. Konsekwencje niedostosowania się do znaków drogowych zazwyczaj są straszne. Wielokrotnie oglądając na YouTube: Polskie drogi zastanawiałem się, z czego to może wynikać. Kolor czerwony zawsze kojarzył mi się z komunikatem ostrzegawczym. Z Wikipedii dowiaduję się, że koloru czerwonego używa się na wiele sposobów w celu zobrazowania: powstania, rewolucji, śmierci lub walki. Dlatego śmierć jest kluczowa w kwestiach bezpieczeństwa.

znak stop

    Zestaw symboli dotyczących przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy stosowanych w miejscach użyteczności publicznej oraz w zakładach pracy zwany jest znakami bezpieczeństwa. Przychodząc do jakiejkolwiek nowej pracy, musisz przejść szkolenie bezpieczeństwa i ochrony pracy (tzw. szkolenie BHP) i zapoznać się z ogólnymi oznaczeniami obowiązującymi w firmie. W celu poprawy ogólnego bezpieczeństwa w zakładach pracy powszechnie stosuje się kilka głównych grup znaków bezpieczeństwa (1): znaki ochrony przeciwpożarowej, znaki ewakuacyjne oraz znaki ochrony i higieny pracy. Występują w różnych kolorach, sygnalizują każdy inny rodzaj niebezpieczeństwa.

Co dzieje się, jeżeli firma ma halę produkcyjną i występują tam różnego rodzaju maszyny, a zastosowanie ww. znaków bezpieczeństwa może okazać się nieskuteczne? O tym poniżej. Źródeł problemów występujących w firmach produkcyjnych warto poszukiwać:

  • u podstaw procesów produkcyjnych;
  • w obszarze warunków i organizacji pracy;
  • a w szczególności bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP).

Zaniedbania w ich rozwiązywaniu rzutują na niezadowolenie pracowników skutkujące słabym zaangażowaniem w pracę, z kolei na szczeblu samego przedsiębiorstwa głównie na jakość, ogólną produktywność, jak i jego wizerunek.

Problem rodzi problem

    Podstawowym narzędziem wspomagającym rozwiązywanie problemów związanych z organizacją stanowiska pracy może być system (praktyka) 5S, który jest skrótem od pięciu liter japońskich słów: serii – seiton – seiso – seiketsu – shitsuk (selekcja – systematyka – sprzątanie – standaryzacja – samodyscyplina). System 5S pozwala nie tylko na poprawę organizacji pracy, ale i na doskonalenie warunków oraz bezpieczeństwa prac. W związku z tym próbowano „poszerzyć” system o kolejne S, tj. safety, czyli bezpieczeństwo, rozumiane jako bezpieczne i higieniczne warunki pracy. (źródło — System 5S jako podstawa doskonalenia warunków i bezpieczeństwa pracy w przedsiębiorstwie produkcyjnym).

Panduit CBC Singapore18

    Jeżeli powyższa praktyka okazuje się niewystarczająca i zastosowanie wymienionych znaków bezpieczeństwa powoduje dalsze wypadki warto pomyśleć nad zastosowaniem systemu LOTO (ang. LockOut TagOut). Są to ujednolicone oznaczenia, które eliminują zagrożenia w wysokich grupach ryzyka wynikające z błędów ludzkich (powstające najczęściej podczas naprawy lub konserwacji maszyny, która powinna być wyłączona. Przypadkowe niekontrolowane uruchomienie powoduje uszczerbek na zdrowiu lub kończy się śmiercią). Jest to grupa zabezpieczeń, blokad i zawieszek, która jeszcze bardziej podnosi ogólne bezpieczeństwo pracowników, jak i osób zajmujących się naprawą/konserwacją maszyn i urządzeń.

    Główna idea tego typu zabezpieczeń polega na kompletnym kontrolowaniu niebezpiecznych energii (elektrycznych (w rozdzielniach), mechanicznych (w maszynach), hydraulicznych, pneumatycznych, chemicznych (petrochemia), cieplnych (przy zaworach) i innych źródeł energii) oraz zagwarantowaniu wyłączenia urządzenia co dodatkowo optymalnie zwiększy bezpieczeństwo miejsca pracy. Ochrona pracy i zdrowia pracowników to bezwarunkowy czynnik do efektywnego wykonywania powierzonych zadań. Wyróżnia się dwie z trzech głównych grup zabezpieczeń systemów LOTO:

  • LockOut – zabezpieczenia polegające na odcięciu energii i blokujące jej samoczynne bądź przypadkowe uruchomienie – mój artykuł o tych blokadach (link);
  • TagOut – zabezpieczenie w formie zawieszki (znak ostrzegawczy, znacznik, kolor, sposób mocowania) informujące o ewentualnych działaniach eksploatacyjnych lub o tymczasowym wyłączeniu urządzenia;
  • TryOut – testowanie stanu energii i kontrole administracyjne zapewniające zerowy stan energetyczny urządzenia/instalacji. Dzięki temu otrzymujemy system LOTOTO Lock-Out-Tag-Out-Try-Out, tj. zablokuj – oznakuj – sprawdź.

Celem właściwego nadzoru i weryfikacji procesów związanych z procedurami LOTO należy wyznaczyć koordynatora, który będzie monitorował, przeprowadzał przeglądy i audyty systemu co w późniejszym czasie daje nadzieję na ich sprawne funkcjonowanie i doskonalenie.

hala produkcyjna


Standardy i instytucje

    Zasady stosowania czy to znaków drogowych, czy bezpieczeństwa pracy regulują instytucje, które ustalają przepisy krajowe i międzynarodowe chcąc tym samym dbać o nasze bezpieczeństwo, a nie utrudnić nam życie. W Polsce podstawowym aktem prawnym, mówiącym o prawie do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, jest Konstytucja RP. Sposób realizacji tego prawa określają artykuły 215, 216 oraz 217 Kodeksu Pracy. (źródło) System organizacyjny ochrony pracy można podzielić na ogólnokrajowy i zakładowy.

     W Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. z 2013 r. nr , poz. 492) (link) określono wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji urządzeń energetycznych, dowiadujesz się, że przedsiębiorstwa są zobligowane do wdrożenia systemów bezpieczeństwa pracy.

    Czysto hipotetycznie przypuśćmy, że każda osoba na zakładzie może włączać i wyłączać maszyny, wtedy faktycznie nie ma sensu stosowania takich systemów. Czasami osoba wykonująca naprawę bądź konserwację może mieć własną blokadę i w ten sposób zabezpieczyć się przed utratą życia. Jednak załóżmy, że w dużej firmie przemysłowej, gdzie nie ma wdrożonego takiego systemu, pracuje dużo osób i są bardzo drogie maszyny – nagle przestaje działać jedna z nich. Przychodzi pracownik od utrzymania ruchu i wyłącza maszynę na linii produkcyjnej bez zablokowania jej odpowiednim zabezpieczeniem, w międzyczasie kierownik produkcji wraca z przerwy, patrzy i linia stoi, a poza tym nikt nie wie czemu. Podchodzi do włącznika, włącza urządzenie i tragedia gotowa.

Sprawę załatwiłaby blokada + kłódka + zawieszka z informacją o pracach konserwacyjnych wraz z nazwiskiem osoby wykonującej te czynności. Poniżej przypadek, w którym osoba wykonująca konserwację zapomina, że wysłany operator maszyny nie przestał wykonywać swoich czynności. W konsekwencji stracił życie w pierwszym dniu pracy. Niestety każdemu zdarza się coś zapomnieć, dlatego system LOTO i tak zaawansowane zabezpieczenia są niezbędne w dużych firmach produkcyjnych, gdzie naprawy wykonują ludzie.

    Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (ang. EU-OSHAEuropean Agency for Safety and Health at Work (oshwiki)) powstała w celu zwiększenia bezpieczeństwa pracy przy maszynach, informuje firmy o obowiązku spełniania wymagań dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2009/104/WE, popularnie zwanej „dyrektywą narzędziową” (źródło). Dyrektywa nakazuje wyłączanie i zablokowanie wszystkich źródeł energii w celu ochrony pracowników przed obrażeniami spowodowanymi przez przypadkowe uruchomienie sprzętu w trakcie konserwacji maszyn poprzez zastosowanie odpowiednich urządzeń ostrzegawczych tj. znaki i sygnały bezpieczeństwa. W Polsce Państwowa Inspekcja Pracy zbiera informacje o zaistniałych wypadkach przy pracy oraz osobach poszkodowanych, a także prowadzi analizy rozmiarów, przyczyn zdarzeń oraz konsekwencji wypadków przy pracy.

    Na zachodzie tą instytucją jest Urząd ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (ang. OSHA – Occupational Safety and Health Administration). W odpowiedzi na zagrożenia występujące podczas serwisowania i eksploatacji maszyn i urządzeń, OSHA opracowała w 1982 r. system LockOut TagOut (LOTO). Skierowane to było do pracowników przeprowadzających regularne kontrole, naprawy i serwis maszyn i urządzeń (formalnie wprowadzone w 1989r). Aby zapewnić zgodność z dyrektywą OSHA 29 CFR 1910.147 (The control of hazardous energy (lockout/tagout) OSHA3120) (link). Zgodnie z tą normą maszyny/urządzenia wyprodukowane po 2 stycznia 1990 roku powinny być tak zaprojektowane, aby możliwe było stosowanie systemu Lockout-Tagout.

Poniżej prezentacja standardów OSHA stosowanych w celu kontroli energii niebezpiecznych. Wszystkie dyrektywy zgodności OSHA (CPL) dostępne pod linkiem poza tym Top 10 największych kar w USA z tytułu niespełnienia wymagań LOTO w 2016r. (link).

    Co ciekawe nigdzie nie jest sprecyzowane jakiego systemu zabezpieczeń należy używać, dlatego wybór producenta blokad w danym kraju jest dowolny. Ochrona życia, bezpieczeństwo i zdrowie są bezcenne. W celu wyeliminowania wypadków najczęściej powstałych przy:

  • demontażu elementów maszyn;
  • konserwacji maszyn;
  • naprawach maszyn;
  • czyszczeniu urządzeń;
  • sprzątaniu urządzeń.

Warto zainwestować w narzędzia, które sprawią, że praca będzie o wiele bezpieczniejsza. Optymalnym rozwiązaniem niezależenie od producenta wdrażającego jest system LOTO.

Komu potrzebne są tak rygorystyczne przepisy bezpieczeństwa?

    Powiesz sobie, o co tyle krzyku przecież jest bezpiecznie. Według statystyk GUS z 2017r. liczba poszkodowanych w wypadkach przy pracy, zgłoszonych na formularzu Z-KW (Statystyczna karta wypadku), wyniosła ogółem 88330 osób i była o 0.5% większa niż w poprzednim roku. Zmalała natomiast liczba poszkodowanych przypadająca na 1000 osób pracujących (tzw. wskaźnik wypadkowości) z 7.07 w 2016 r. do 6.84 w 2017 r. Spośród 88330 poszkodowanych ogółem, 87400 osób uległo wypadkom przy pracy ze skutkiem lekkim (o 0.2% więcej niż w 2016r.), 661 osób – wypadkom z ciężkimi obrażeniami ciała (analogicznie o 42.5% więcej), wypadkom śmiertelnym – 269 osób (tj. o 12.6% więcej niż 2016r.).

W pliku dotyczącym wypadków przy pracy 2018r. (bez wypadków śmiertelnych) można porównać dane statystyczne dotyczące różnych przemysłów. W produkcji przemysłowej wypadkom uległo około 18tys. ludzi co wygenerowało około 620tys. godzin niezdolności do pracy.

safty first3

W okresie styczeń – wrzesień 2018r. liczba poszkodowanych w wypadkach przy pracy, zgłoszonych na formularzu Z-KW (Statystyczna karta wypadku), wyniosła ogółem 55288 osób i była o 1.5% mniejsza niż w analogicznym okresie 2017 roku. Zmniejszyła się również liczba poszkodowanych przypadająca na 1000 osób pracujących (tzw. wskaźnik wypadkowości) z 4.37 w okresie trzech pierwszych kwartałów 2017r. do 4.18 w tym samym okresie 2018r. pocieszające jest to, że świadomość pracowników dotycząca bezpieczeństwa rośnie.

    Pewnie teraz zastanawiasz się, czy taki system oznaczeń jest potrzebny w Twojej firmie? Jeżeli Twoja firma ma korzenie zagraniczne, to zapewne masz już taki system i wiesz że jest potrzebny. W Polsce systemy LOTO nie są powszechnie stosowane, bo nie są to tanie rzeczy i mało która firma produkcyjna stosuje tego typu zabezpieczenia. To źle świadczy o ogólnym bezpieczeństwie, bo stałym elementem na halach produkcyjnych są konserwacje i naprawy maszyn, które nigdy się nie skończą. W przypadku śmierci elektryka lub innego specjalisty zaczynasz myśleć, że gdybyś miał proste zabezpieczenie bezpiecznika to ten człowiek nadal by żył. Zastanów się przez chwilę nad tym, jak łatwo możesz uratować życie ludzkie, oszczędzić sobie dodatkowych problemów i kontroli.

typek2

  Przypadkowe uruchomienie maszyny lub niezamierzone uwolnienie zmagazynowanej energii może spowodować katastrofalne zagrożenia dla ludzi, takie jak: zmiażdżenie, amputację oraz oparzenia, a w konsekwencji także uszkodzenie sprzętu. Tego typu zagrożenia mogą powodować poważne obrażenia fizyczne lub śmierć pracowników nieświadomych, że ktoś inny uruchomił maszynę lub włączył zasilanie. Większość obrażeń może spowodować trwały poziom niepełnosprawności pracownika. Obrażenia pracowników powstałe na terenie zakładu pracy, zarówno te poważne, jak i drobne, negatywnie wpływają na działalność firmy. Wdrożenie minimalnych zabezpieczeń systemu LOTO może zmniejszyć duża ilość zagrożeń w tym:

  • utrata wyszkolonych pracowników;
  • długotrwałe zwolnienia L4;
  • uszkodzenia sprzętu;
  • przerwy w produkcji;
  • inspekcje regulacyjne;
  • kary;
  • potencjalne szkody wizerunkowe firmy.

Czynności prewencyjne (zapobiegawcze) minimalizujące możliwość przypadkowego uruchomienia maszyny, podczas czynności serwisowych i konserwacyjnych, mogą obejmować:

  • zablokowanie włącznika sterującego, np. bezpieczniki prądowe;
  • otworzenie urządzenia w celu jego odłączenia, np. piece;
  • usuwanie pokrętła zaworu.

wheel-2137043_1920

 

Instrukcja LOTO

    Przed przystąpieniem do działań wyłączających maszynę w pierwszej kolejności należy wykonać poniższe czynności, zgodnie z instrukcją LOTO:

PSL-STEPS

  • przygotować się do wyłączenia maszyny;
  • wyłączyć maszynę;
  • odłączyć lub odizolować maszynę od źródła energii;
  • zastosować urządzenie/a blokujące lub zawieszkę informującą o izolacji energii;
  • unieruchomić lub w inny sposób zabezpieczyć całą potencjalnie niebezpieczną energię składowaną lub cząstkową;
  • sprawdzić zastosowane izolacje przy urządzeniu.

Jeżeli istnieje możliwość ponownego nagromadzenia niebezpiecznej energii w momencie jej zablokowania, to podczas serwisowania i konserwacji należy regularnie sprawdzać, to czy taka energia nie uległa ponownemu skumulowaniu do niebezpiecznego poziomu. W niektórych miejscach wystarczy odpowiednio oznaczyć miejsce niebezpieczne w postaci zawieszek i innych banerów ostrzegawczych bez konieczności używania urządzeń blokujących.

Safety Signs & Labels

     Przed ponownym włączeniem, usunięciem urządzeń blokujących lub oznaczników, inżynierowie muszą wykonać następujące czynności zgodnie z procedurami kontroli:

  • sprawdzić maszyny lub ich elementy oraz upewnić się, czy nie pozostawiono narzędzi;
  • sprawdzić, czy wszyscy znajdują się w bezpiecznej odległości od maszyny;
  • zdjąć wszystkie zabezpieczenia;
  • uruchomić maszynę.

Po skończonych pracach konserwacyjnych, usunięciu urządzeń blokujących i/lub oznaczników, ale jeszcze przed uruchomieniem maszyny, osoba odpowiedzialna za dany obiekt musi zapewnić, że wszyscy pracownicy, którzy zazwyczaj obsługują maszynę w tym miejscu, w którym wykonywane były czynności serwisowe lub konserwacyjne, są poinformowani, że urządzenia zostały wyczyszczone /naprawione i że maszyna może być ponownie używana.

    Czasami konstrukcja sprzętu nie pozwala na zabezpieczenie go za pomocą urządzenia blokującego, wtedy można zastosować oznaczniki Tagout. Wystarczy przymocować do każdego źródła energii etykietę, informując tym wyraźnie spełniony warunek LOTO. W przypadku zastosowania systemu Tagout można zastosować dodatkowy środek zapobiegawczy, jakim jest usunięcie bezpiecznika. Poniżej fragment procedury obrazujący ten stan. (źródło) firma Panduit oferuje kompletną linię asortymentową wysokiej jakości blokad, gwarantując wyłączanie źródeł energii elektrycznej w momencie prac konserwacyjnych, co optymalnie zwiększa bezpieczeństwo miejsca pracy.

instrukcja blokady maszyny

    Poniższy film przedstawia prawidłowe stosowanie systemu LOTO i zabezpieczanie stanowiska pracy w hali produkcyjnej (wyłączenie maszyny, wyłączenie wszystkich źródeł energii m.in w rozdzielni elektrycznej i przy zaworach odcinających, założenie blokad zabezpieczających oraz oznaczników z informacją kto założył blokady, ponowne sprawdzenie, czy maszyna odcięta jest od źródeł energii, przeprowadzenie czynności konserwacyjnych), w taki sposób, żeby nikomu nie stała się krzywda. Skuteczny i kompletny system LOTO obejmuje:

  • zapoznaj personel z przepisami LOTO (Lockout / Tagout);
  • opracowuj listy maszyn i urządzeń wymagających blokady – analiza zakładu pod względem wszystkich maszyn i urządzeń;
  • przeprowadź odpowiednią identyfikację i oznaczanie źródeł energii i punktów blokowania – lokalizacja i udokumentowanie obszarów źródeł energii, takie jak:
    • mechaniczne;
    • elektryczne;
    • hydrauliczne;
    • termiczne;
    • ciśnieniowe;
    • zmagazynowana energia (grawitacja, sprężyny, suwnice);
  • określ okresowe kontrole blokad – standaryzacja i dokumentowanie urządzeń, które izolują i blokują źródła energii oraz odpowiednie ich zabezpieczenie. Standaryzuj urządzenia pod kątem różnych pełnionych funkcji w celu właściwej identyfikacji;
  • opracuj program szkoleń i procedur – udokumentuj proces założenia blokady dla każdego typu źródła energii. Określ poziomy uprawnień pracowników – tych, którzy zapoznali się z przepisami oraz tych, którzy mogą wykonywać procedury blokowania. Zadbaj o kompleksowe programy szkoleniowe i certyfikaty;
  • zastosuj system blokad – używaj niezbędnych urządzeń blokujących i oznakowań zgodnie z procedurami szkoleniowymi;
  • weryfikuj zmiany w systemie blokad – wprowadzaj poprawki, zmiany i dodatki do systemu LOTO. Bieżąca identyfikacja i dokumentacja zmian w istniejących procedurach i nowych źródłach energii, które wymagają blokady.

   Jeżeli dotarłeś do końca, to w nagrodę pod linkiem jest kapitalnie opisany system LOTO w języku polskim wykorzystany w konkretnej firmie – autorstwa Pani Katarzyny Boczkowskiej, pt.: „Zarządzanie niebezpieczną energią LockOut TagOut”. Lub inne opracowanie, pt.: „System Lockout–Tagout dla bezpieczeństwa pracy” (link). Które mogą posłużyć jako przykładowy wzór procedury LOTO.

   Poniżej przykład: kompletny brak oznaczenia jedynej właściwej drogi odblokowania drzwi i związana z tym ich dewastacja – praktycznie wystarczyło zastosować odpowiednie oznaczenie Tagout i problem nigdy by nie powstał:

Przydatne linki:
  • Strona firmy Panduit dotycząca systemu LOTO (link);
  • Blokady wyłącznika prądowego na stronie MK Elektronik (link);
  • Katalog produktów firmy Panduit z systemami loto (link).

Dane przedstawione w artykule odpowiadają stanowi mojej wiedzy i mają na celu poinformować o naszych wyrobach i możliwości ich zastosowania.